Bir köpeğin sahibini özlediğini hepimiz sosyal medya görmüşümdür. Hatta bir köpek vardı, sahibinin mezarında günlerce ayrılmamıştı. Etrafımda ya da kendi hayvanlarımızın bazen ne kadar insan davranışına benzediğini görüyoruz.
Bazı hayvanlar korktuğunda saklanıyor, sevildiğinde mutlu oluyor, hatta bazen kırılmış gibi davranabiliyor. Bu yüzden insanlar uzun zamandır aynı soruyu soruyor: Hayvanların gerçekten psikolojisi var mı?
Bilim insanlarına göre cevap büyük ölçüde evet. Çünkü hayvanlar yalnızca içgüdüyle hareket eden canlılar değiller. Birçoğu duygusal tepkiler verebilen, bağ kurabilen ve yaşadıkları deneyimleyen psikolojik olarak etkilenebilen canlılardır.
Hayvanlar Duygu Hissedebilir mi?
Eskiden insanlar hayvanların yalnızca otomatik davranışlar gösterdiğini düşünülüyordu. Ama modern araştırmalar bunun tam doğru olmadığını gösteriyor.
Özellikle memeli hayvanlarda:
Korku,
Bağlılık,
Özlem,
Stres,
Oyun isteği,
Kaygı
gibi duygusal durumların oluşabileceği düşünülüyor.
Örneğin bir köpek sahibinin ses tonundan moral durumunu anlayabiliyor. Bazı hayvanlar uzun süre yalnız kaldığında içine kapanabiliyor.
Hatta bazı maymun türlerinin kayıp yaşadığında yas benzeri davranışlar gösterdiği gözlemlenmiş durumda.
Hayvanlar Travma Yaşayabilir mi?
Evet, bazı durumlarda yaşayabiliyorlar.
Özellikle kötü muamele gören hayvanlarda:
İnsanlardan korkma,
Sürekli tetikte olma,
Agresif davranışlar,
Güvensizlik,
Sosyal kaçınma
gibi davranışlar görülür.
Bu durum insan psikolojisindeki travma tepkilerine benzerlik gösterildiğini söyleniliyor.
Örneğin geçmişte şiddet görmüş bazı köpeklerin yıllar sonra bile belirli hareketlerden korktuğu gözlemlenmiştir. Çünkü beyin yalnızca insanlarda değil, birçok canlıda olumsuz deneyimleri hafızaya kaydediyor.
Hayvanlar Depresyona Girebilir mi?
Bilim insanları tam olarak insan depresyonuyla aynı olduğunu söylemese de bazı hayvanlarda depresyona benzer durumlar gözlemlendiğini söylüyorlar.
Özellikle:
Uzun süre yalnız kalan,
Sahibini kaybeden,
Kapalı alanda yaşayan,
Sosyal bağ kuramayan
hayvanlarda:
Enerji düşüklüğü,
İştahsızlık,
Oyuna ilgisizlik,
Hareketsizlik
gibi belirtiler görülebiliyor.
Bu yüzden modern veterinerlikte hayvan psikolojisi artık ciddi şekilde araştırılıyor.
İnsan ile Hayvan Psikolojisi Arasında Benzerlik Var mı?
Tam olarak aynı değil. İnsan zihni çok daha karmaşık düşünsel yapıya sahiptir. Geleceği düşünür, ölüm kavramını sorgular ve soyut fikirler üretir.
Ama temel duygusal sistemlerin bazı hayvanlarda da bulunduğu düşünülüyor.
Özellikle:
Güven hissi,
Korku,
Sosyal bağ,
Aidiyet,
Stres tepkileri
birçok canlıda görülebiliyor.
Belki de bu yüzden insanlar hayvanlarla güçlü bağ kurabiliyorlar. Çünkü bazı duygular yalnızca insanlara ait olmayabilir.
Belki de Hayvanlar Sandığımızdan Daha Fazla Şey Hissediyor
İnsanlar uzun yıllar boyunca hayvanları yalnızca içgüdüyle hareket eden canlılar olarak gördüler. Ama bugün biliyoruz ki bazı hayvanlar:
Kendini aynada tanıyabiliyor,
Yas benzeri davranış gösterebiliyor,
Sahibini özleyebiliyor,
Korku geliştirebiliyor,
Sosyal bağ kurabiliyor.
Konuşamıyorlar ama bu, hissetmedikleri anlamına da gelmiyor. Ve belki de insanın doğadaki en büyük yanılgılarından biri, duyguların yalnızca insanlara ait olduğunu düşünmesidir.
0 Yorumlar